Realistische trendbreuk corporaties

Het heeft even geduurd, maar vorige week is de corporatiesector eindelijk geland. In een ingelast verenigingscongres hebben de corporatiebestuurders op 6 juli besloten dat de bijdrage aan de verduurzaming niet ten koste mag gaan van de kerntaak: zorgen voor voldoende betaalbare sociale woningen. Bovendien werd ook nog de motie aangenomen dat versnelling van de verduurzaming alleen mogelijk is als er extra geld op tafel komt. “We willen graag en de zon gaat weliswaar voor niets op, maar ieder zonnepaneel moet betaald worden” aldus Aedesvoorzitter Norder.

Dit lijken open deuren maar voor de corporatiesector is dit toch redelijk sensationeel te noemen. Immers, een jaar geleden werd door dezelfde corporatiebestuurders nog de Woonagenda vastgesteld. Hierin werd aan de maatschappij het volgende toegezegd: gemiddeld label B in 2021, alle woningen CO2-neutraal in 2050, 34.000 nieuwe woningen per jaar en huurmatiging.

Kortom, het kon niet op en het leek te mooi om waar te zijn. En dat was het dus ook. Vanwaar deze ommezwaai?

WSW en routekaart

Hoewel de Autoriteit woningcorporaties (Aw) is aangewezen om de financiële continuïteit van de corporaties te bewaken en ze te behoeden voor onverantwoorde investeringen, was het in de aanloop naar het Klimaatakkoord vanuit deze hoek opvallend rustig. Het was het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) dat in februari een rapport uitbracht waaruit bleek dat 40% van de corporaties niet in staat is om de investeringen te financieren die nodig zijn om de woningvoorraad in 2021 gemiddeld op energielabel B te krijgen. Een rapport dat aan duidelijkheid niets te wensen over liet en ook geen ruimte bood om zaken anders voor te stellen dan dat ze zijn. In de rapportages van de Aw zien we dit wel eens anders en is er een speciale bijlage nodig om uit te leggen waarom de Aw tot andere conclusies komt dan het WSW.

Naast het alarmerende rapport van het WSW waren er ook de uitkomsten van de routekaart 2050. In deze routekaart hebben de corporaties geïnventariseerd welke maatregelen genomen moeten worden om de woningen in 2050 CO2-neutraal te krijgen.

Dit blijkt een slordige 108 miljard Euro te gaan kosten. Een duizelingwekkend bedrag dat onmogelijk gefinancierd kan worden op basis van de huidige bedrijfsvoering. En dus is daar opeens de ommezwaai en wordt voor het eerst de relatie gelegd tussen de te betalen heffingen en belastingen en de mate waarin corporaties hun duurzaamheidsopgaven kunnen realiseren. Vooralsnog lijkt de verhuurdersheffing te worden gehalveerd, hetgeen de corporaties ongeveer 1 miljard Euro per jaar verlichting geeft. Of dit voldoende is zal moeten blijken en is mede afhankelijk van de mate waarin “het nieuwe realisme” in de corporatiesector zal doorzetten. Met het programma “De Startmotor” lijkt het er op dat corporaties hieraan nog moeten wennen.

De Startmotor

De Startmotor is een plan om 100.000 woningen versneld aardgasvrij te maken. De startmotor is opgesteld door Aedes en vertegenwoordigers van installateurs, aannemers, netbeheerders en warmtebedrijven. De betrokken partijen hebben aangegeven dat zij dit nog vóór 2020 kunnen realiseren mits het kabinet met extra geld over de brug komt. De toezegging van dit extra geld is niet voor het einde van dit jaar te verwachten. Het starten van de Startmotor zal dus pas in 2019 kunnen plaatsvinden. Er wordt uitgegaan van een gebiedsgerichte aanpak waarbij in overleg met gemeenten en huurdersorganisaties wijken en woningblokken worden uitgekozen. Een aanpak die garant staat voor relatief langdurige besluitvormingsprocessen. Daarnaast valt het nog maar te bezien of installateurs en aannemers wel voldoende mogelijkheden hebben om een tandje bij te zetten. Het is op dit moment nogal druk in bouwsector en dat zal in 2019 niet veel anders zijn. Dat neemt echter niet weg dat de basisgedachte prima is: versnellen kost geld en corporaties hebben dit niet beschikbaar zonder dat dit ten koste gaat van andere investeringen. En zo kan er, sinds in 2017 de Woonagenda werd vastgesteld, veel veranderen in de corporatiesector. Benieuwd hoe de vlag er volgend jaar bij hangt!